Ondanks droogte redelijk goed weidevogeljaar in Nederweert

Ondanks droogte redelijk goed weidevogeljaar in Nederweert

We kunnen er niet meer omheen, droge en warme zomers lijken het nieuwe normaal te worden. Gelukkig kregen we in mei nog wat regen. Voor de grutto’s helaas net te laat. Maar de kieviten deden het nog best goed op de droge akkers. En patrijzen gedijen juist bij droogte.

Redelijk broedsucces bij de kieviten

We telden 140 kievitparen in ons beschermingsgebied in Nederweert, tegen 110 vorig jaar. Dat was al winst maar ook het broedsucces viel helemaal niet tegen. Uiteindelijk 36 vliegvlugge jongen gezien. Mede dankzij de grote aantallen muizen in het veld. Want een goed muizenjaar helpt de weidevogels. Vos, marterachtigen, buizerd en blauwe reiger hebben dan makkelijk verkrijgbare prooien in overvloed. En minder belangstelling voor eieren en kuikens van weidevogels.

Broedseizoen grutto’s volledig mislukt

Vorig jaar telde Nederweert 8 broedparen, nu helaas maar 4. Het leken er begin april wat meer maar dat waren waarschijnlijk vooral mannen. Bij grutto’s heerst een flink mannenoverschot. Gruttovrouwen zijn namelijk kwetsbaarder in de kuikenfase. Ze worden groter dan mannen, en hebben daarom als opgroeiend kuiken meer voedsel nodig. Ze doen er ook iets langer over om vliegvlug te worden. Daarom worden doorgaans minder vrouwelijke dan mannelijke grutto’s volwassen. Zeker als het insectenaanbod laag is door intensief graslandbeheer.

ANLb helpt mee

De Nederweerter broedparen nestelden alle vier in ANLb percelen, dus geen gevaar voor uitmaaien. Maar rond de verwachte uitkomst van de eieren waren ineens alle grutto’s vertrokken. Op 27 mei was het al onwerkelijk stil in de gruttopercelen. Waarschijnlijk was de grond in de verdroogde graslanden te hard geworden en konden ze er met hun lange snavel niet meer in. Erg teleurstellend. Volgend jaar nieuwe ronde, nieuwe kansen.

Hopen op meer broedparen in 2027

Het aantal broedparen zou desondanks volgend jaar best iets hoger kunnen liggen want er zijn de voorgaande 3 jaren toch minstens 10 jonge grutto’s uitgevlogen in Nederweert en ze gaan pas na 2 of 3 jaar broeden. Grutto’s kunnen behoorlijk oud worden (de oudst bekende grutto in Nederland is 29 jaar geworden) dus een jaar zonder jongen kan de populatie hebben. Maar om onze Nationale Vogel weer in het zadel te helpen zullen er toch jaarlijks jongen groot moeten worden. 

Verrassing

Gelukkig kwamen elders uit het land wel gunstige berichten. En op de valreep toch nog een kleine verrassing in Nederweert. Op 25 augustus doken er uit het niets ineens 2 volgroeide jonge grutto’s op in het Nederweerter natuurgebied de Banen. Ze verbleven daar enkele dagen. Zou er dan toch nog ergens in de regio een succesvol broedgeval zijn geweest? 

Wulpen stabiel

Dit jaar opnieuw 18 paar wulpen in Nederweert. Vorig jaar slaagden 9 paren erin een legsel uit te broeden, dit jaar 7. Maar het viel niet mee om zicht te krijgen op het aantal vliegvlugge jongen. Vorig jaar bereikten we het spectaculaire aantal van 11 vliegvlugge jongen! Nu weten we maar van 2 jongen zeker dat ze uitgevlogen zijn, maar het kunnen er wat meer zijn geweest. Wulpen met grote jongen weten zich goed te verbergen. Meestal vertrekt moeder wulp al ruim voor de jongen vliegvlug zijn en moet pa het verder alleen opknappen. In onderstaand filmpje de Nederweerter wulpvader met 2 vliegvlugge jongen van 41 dagen oud in verdroogd grasland op 10 juli. Kort na het maken van dit filmpje is de familie vertrokken.

Scholeksters blijft behelpen

Opnieuw slechts 7 paar scholeksters. De populatie in ons beschermingsgebied in Nederweert is de afgelopen jaren gehalveerd. Scholeksters broeden vrijwel alleen nog in de bebouwde omgeving. Net als vorig jaar slechts 2 nesten uit wat uiteindelijk 3 vliegvlugge jongen opleverde. Dat valt dan weer mee…. 

Patrijzen stabiel

In het Ospelse patrijzen onderzoeksgebied van 2.500 hectare voorspelden we op basis van de jongenproductie van vorig jaar een stabilisatie van de patrijzenstand. En zo geschiedde. Net als vorig jaar 25 broedparen. Nog geen compleet beeld van de jongenproductie dit jaar maar het lijkt goed. Zes patrijzenkoppels hebben we goed kunnen volgen via GPS-GSM zenders. Met dit nieuwe zendertype kunnen patrijzen permanent gevolgd worden zonder dat je het veld in hoeft om ze met antenne uit te peilen, zoals we eerder deden met ‘ouderwetse’ radiozenders. De locatiegegevens van GPS-GSM zenders zijn eenvoudig via laptop of smartphone in te zien. Vijf van 6 zenderkoppels hebben dit jaar een legsel uit kunnen broeden. Een groot verschil met vorig jaar toen niet één gezenderd koppel er in slaagde de eieren ongestoord uit te broeden. Ook patrijzen lijken te profiteren van het grote muizenaanbod dit jaar en werden minder lastig gevallen door vossen en marterachtigen. Maar het was een grote tegenvaller dat vervolgens bij 3 van deze 5 succesvol broedende koppels de gezenderde hen in de kuikenfase sneuvelde. Eén zenderhen werd ‘s nachts slapend bij de kleine jonkies gepakt door een kat. Een andere hen overkwam hetzelfde, met een vos als dader. En de derde zenderhen werd doodgereden toen de pullen slechts 4 dagen oud waren. Het patrijzenleven is hard.

Nu maar hopen dat de hanen van deze 3 koppels er in geslaagd zijn in hun eentje voor de kuikens te zorgen. Hopelijk zien we de komende weken 3 patrijzenfamilies met slechts een haan als ouder. Twee weduwnaars zijn herkenbaar aan een kleurring. Maar zonder zender als hulpmiddel moet je veel geluk hebben, en veel velduren maken, om patrijzenfamilies waar te nemen. En nog meer geluk hebben om vast te stellen dat de haan een kleurring draagt. Doorgaans zie je alleen kop en lichaam van een patrijs in het veld.

Tot nu toe zijn 30 grote patrijzenjongen gezien in Nederweert. Hopelijk duiken er de komende tijd nog wat meer op.

Willem Maris

Team weidevogelbeschermers Frans Boonen, Peter Feijen, Cor Uijtewaal en Frank van de Kemp en de patrijzentellers van WBE De Groote Peel.